KİLİKYA BÖLGESİNDEKİ KALELER İÇERİSİNDE SİLİFKE AKKALE’NİN YERİ VE ÖNEMİ

RAZAN AYKAÇ

Öz


Silifke Akkale, Akdeniz bölgesinde, Mersin ilinin Silifke ilçesine bağlı bir mahalle olan Taşucu’ndadır. Stratejik konumundan dolayı bölgede, Antik Çağlardan itibaren birçok medeniyet tarafından hâkimiyet kurulmuş, 1571’de Kıbrıs’ın fethinin ardından özellikle Silifke ve Taşucu’nun önemi artmıştır. Silifke Kalesi’nin limana uzak olması sebebiyle, limana yakın bir yerde yeni bir kale inşa edilmesi uygun görülmüştür. Böylece Karamanlı bir mimar tarafından, hem limanın hem de yol güvenliğinin kontrol edilebileceği bir noktada kale yapımına başlanmıştır.

Orta Çağ’ın hac ve ticaret yolu üzerinde bulunan, günümüzde olduğu gibi Kıbrıs’la bağlantının sağlandığı Taşucu Körfezinde inşa edilen Akkale, bölgedeki kale mimarisiyle Osmanlının savunma mimarisindeki anlayışının sentezlendiği bir eser olarak önem arz etmektedir.

Osmanlı Devletinin Kıbrıs’ı fethinin ardından Taşucu Körfezi’nde yaptırdığı kale limanın topoğrafik konumuna uygun olarak inşa edilmiştir. Dörtgen planlı olan kale iki bölümden oluşmakta ve limanın güvenliğini sağlamaktadır. Liman kalesi olan Akkale’nin birinci bölümünde askerlerin kaldığı koğuş, yatakhane, toplantı salonu gibi mekânlar ile ibadet mekânı, su yapıları; ikinci bölümde ise değerli malların muhafaza edilerek korunduğu bölümler bulunmaktadır. İkinci bölüm birinci bölümden surla ayrılmış ve bu iki bölüm arasındaki bağlantı bir kapı ile sağlanmaktadır. Limanın olduğu cephede gemilerin kaleye yanaşması ve malların yüklenip boşaltılması için yapılmış geniş mazgal şeklinde bölümler vardır ve bu bölümler rampalıdır. Kalenin surları dikdörtgen ve çokgen planlı kulelerle tahkim edilmiştir. Surlarda; rustik duvar örgü tekniği (yöresel olarak “fellik” denilen) kullanılmış olup geniş seyirdim yeri ve dendanlar bulunmaktadır.

Hem limanın hem de yol güvenliğinin kontrol edilebileceği stratejik bir noktada XVI. yüzyılın sonunda inşa edilen Akkale Osmanlı Devletinin sonuna kadar Anadolu’yu Kıbrıs’a bağlayan, limanı koruyan önemli bir Osmanlı kalesi olmuştur.

Makalede; bölgede Roma ve Bizans dönemi eserlerinden olan Anavarza Kalesi, Yılan Kale, Koryikos Kalesi, Silifke Kalesi gibi kaleler ile Silifke Akkale plan, mekân anlayışı, duvar dokusu açısından karşılaştırılarak değerlendirilecek ve bu kalenin Osmanlı savunma yapılarıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğu örneklerle anlatılacaktır.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Aslan, İ. (1988). Silifke Tarihi. Adana: Kemal Matbaası.

Aykaç, R. (2020). Kilikya Bölgesinin İkiz Kalesi: “Sinap”. Selçuk Üniversitesi SBED, (44), 151-170.

Beaufort, F. (1818). Karamania or a Brief Description of the South Coast of Asia Minor and of the Remains of Antiquity. London: Cambridge University Press.

Boran, A. (2001). Anadolu’daki İç Kale Cami ve Mescidleri. Ankara: TTK.

Boran, A. (2004). Anamur Kalesi, Kale Kitabesi ve İç Kale Camisi. Vakıflar Dergisi, (28), 283-290.

Boran, A. & Aykaç R. (2021). Silifke Kalesi Kazı Buluntuları 2010-2020. İstanbul: Ege Yayınları.

Buyruk, H. (2011). Sis’i (Kozan) Akdeniz’den Kapadokya’ya Bağlayan Kervan Yolu Kaleleri (Doktora tezi).

Edwards, R. W. (1987). The Fortifications of Armenian Cilicia. Washington: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.

Ewart Bean, G. & Terence B. M. (1970). Journeys in Rough Cilicia, 1964-1968. Vienna: Herman Böhlaus.

Faroqhi, S. (1994). Osmanlıda Kentler ve Kentliler. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Ghazarian, G. J. (2000). The Armenian Kingdom in Cilicia During The Crusades. Florance: Curzon.

Gümüşcü, O. (2001). XVI. YY Larende ( Karaman) Kazasında Yerleşme ve Nüfus. Ankara: TTK.

Hild, F. & Hellenkemper, H. (2004). Kılıkien und Isaurien. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.

Keil, J. & Wilhelm A. (1931). Monumenta Asiae Minoris Antiqua, III. Manchester: University Press.

Laborde, L. (1838). Voyage De L’Asie Mineure. Paris: Firmin-Didot.

Langlois, V. (1858). Les Ruines De Séleucie Dans La Cilicie-Trachée. France: Universitaires de France.

Langlois, V. (1861). Voyage Dans La Cilicie et Dans Les Montagnes Du Taurus 1852–1853. Paris: Le Musee De Cluny.

Cerası, M. (1999). Osmanlı Kenti, Osmanlı İmparatorluğu’nda 18. ve 19. Yüzyıllarda Kent Uygarlığı ve Mimarisi. İstanbul: YKY.

Ramsay, W. M. (1890). The Historical Geography of Asia Minor, IV. London: John Murray.

Cesur, E. S. (2009). Anadolu’nun Akdeniz Bölgesi Kıyı Kaleleri (Doktora tezi).

Strabon. (1993). Antik Anadolu Coğrafyası – Geographika. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

Şikârî. (2005). Karamanname. İstanbul: Karaman Valiliği-Karaman Belediyesi.

Texier, C. (2002). Küçük Asya. Ankara: Enformasyon ve Doküman Hizmetleri Vakfı.

Uçar, A. (2009). Temettuat Defterlerine Göre 19. Yüzyılda Silifke. İstanbul: İstanbul Silifke Kültür ve Dayanışma Derneği.

Youngs, G.R. (1965). There Cilician Castles. Anatolian Studies, (15), 113-134.

Erişim Adresi: https://www.davidrumsey.com/ 15-Ağustos-2019- Piri Reis-David Rumsey Historical Map Collection, Anatolian Coastline With the City of Silifke/


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.