MARDİN HACI SADIK AĞA -SÜRUR- HANI VE (GÜMRÜK) ÇARŞISI

Zekai ERDAL

Özet


Konumu itibariyle yüksek bir dağın güney yamacında boydan boya uzanmış bir şehir olan Mardin dağın eteğindeki dış kalesi ve tepesindeki iç kalesi ile her zaman görkemli ve zengin bir şehir olmuştur. Bu sebeple de sürekli kuşatma ve istilaya maruz kalmıştır. Şehre damgasını vuran Artuklular döneminde parlak günlerini yaşayan şehirde her esnafa uygun onlarca çarşı yapılmıştır. Unkapanı (Han-ı dakîk, zahireciler, bakkallar, savurkapı, mişkin, ayakkabıcılar, sipahiler, haffaflar, kılıççılar, suku’l-kebir, suk-i sultani, kazzazlar, bedesten, dellallar, gümrük, terziler, mesciler, berberler, keçeciler ve koyun pazarı gibi kimi zaman farklı isimlerde birçok çarşı hizmet vermiştir.

Arşivlerde, Mardin’deki çarşılara ilişkin çok sayıda belge bulunmasına karşın hanlarla ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Gerek şehri ziyaret, gerekse ticaret için Mardin’e gelen insanların  barınması için inşa edilen hanlardan günümüze sağlam olarak gelen hanlardan birisi de Hacı Sadık Hanı’dır.

Mardin’nin Bağdat’a bağlanmasından sonra şehre voyvoda olarak atanan Hacı Sadık Ağa harap olan şehri imar etmiştir. Bu faaliyetler esnasında ana cadde üzerinde de bir han inşa ettirmiş ve bu han ile birlikte 36 adet dükkanı da neslinden gelenler için vakfetmiştir. Hacı Sadık Ağa Hanı Mardin’de Osmanlı dönemine ait şehir merkezindeki tek han olmasından dolayı önemli bir yapıdır.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Abdulgani Efendi, Mardin Tarihi, (Haz.: Burhan Zengin), Ankara, 1999.

Abdüsselam Efendi, Mardin Tarihi, (Haz.: Hüseyin Haşimi Güneş), İstanbul, 2007.

Altun, Ara, Mardin’de Türk Devri Mimarisi, İstanbul, 1971.

Çam, Nusret, Türk Kültür Varlıkları Envanteri: Gaziantep 27, Ankara, 2006.

Dolapönü, Hanna, Tarihte Mardin, İstanbul, 1972.

Düzenli, H. İ. - Taşar, E. S, “Mardin’de Tarih, Bina ve Mimarlık Katmanları: 19. Yy. Hükümet Konağından 21. yy. Mimarlık Fakültesine”, Arredamento Mimarlık, 2012, S. 254, s. 64-78.

Gabriel, Albert, Şarki Türkiye’de Arkeolojik Geziler, (Çev.: İdil Çetin), Ankara, 2014.

Gürhan, Vwysel, XVIII. Yüzyılda Mardin Şehri, Gazi Üniv. Sos. Bil. Ens. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2012.

Karakaş, A. - Karakaş, E., “Hanların Turizme Kazandırılması: Mardin, Diyarbakır ve Şanlıurfa İl Merkezlerindeki Hanlar Üzerine Bir Çalışma”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 13, Diyarbakır, 2015, s. 306-321.

Müller, Karl, Die Karawanserai im Vorderen Orient, Der Zirkel. 1920.

Özmen, A., Urfa (Merkez) Hanları, Ankara Üniv., Sos. Bil. Ens. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2000.

Sözen, Metin, Diyarbakır’da Türk Mimarisi, İstanbul, 1971.

Özcoşar, İbrahim v.d., 195 Nolu Mardin Şer’iye Sicili Belge Özetleri ve Mardin, İstanbul, 2006.

BOA.C.AS.924.39948.

BOA.C.ML.417.17016.

BOA.D.BŞM.d.1564.

BOA. EV.d.13011.

BOA. EV.d.26251.

BOA. EV.d.17171.

BOA. EV.d.17509.

BOA. İE.SM.29.3047.

VGMA, Defter No: 604, sayfa no: 232, sıra no: 325.

VGMA, Defter No: 618, sayfa no: 106, sıra no: 77

VGMA, Defter No: 619, sayfa no: 114, sıra no: 63.

VGMA, Defter No: 1759, sayfa no: 150, sıra no: 96.

VGMA, Defter No: 2108, sayfa no: 157, sıra no: 145.

Tarihli Eski Eser Fişi.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.