MİRYOKEFALON MUHAREBESİ’NİN MAHALLİ ÜZERİNE MÜLAHAZALAR: BİZANS KAYNAKLARI

Levent KAYAPINAR, Beycan HOCAOĞLU, Serdar VARDAR, Mahmut Halef CEVRİOĞLU

Özet


17 Eylül 1176 yılında gerçekleşen ve Türk tarihi açısından çok büyük öneme sahip olan Miryokefalon Savaşı’nın nerede gerçekleştiği ve bu konudaki değişik ve çelişkili görüşler gündeme gelmiştir. Söz konusu savaşla ilgili Süryani, Ermeni ve Latin kaynakları bulunmakla birlikte biz görüşümüzü dönemin Bizans kaynakları olan İoannis Kinnamos ve Nikitas Honiatis’in görüşleriyle İmparator Manuel Komnenos’un mektubuna dayandıracağız. Miryokefalon Muharebesi’nin yerini Kinnamos ve Manuel’in mektubu Τζιβρηλιτζημανἰ (Civrilicimani) olarak kaydetmiştir. Aynı yeri Nikitas Honiatis Τζυβρίτζη (Civrici) olarak yazar ve buranın geçit olduğuna vurgu yapar. Ancak savaşın gerçekleştiği bölgede birden fazla Çivril adını taşıyan yerleşim birimi vardır ve savaşın gerçekleştiği yerler konusunda iddiaların söz konusu olduğu coğrafyada iki tane Çivril mevcuttur. Bunun ötesinde Bizans kaynaklarında Çivril’in yakınında olduğu söylenen Homa adında da her iki Çivril’in yakınında yerleşim birimleri bulunmaktadır. Ancak, soyadı Honazlı anlamına gelen Nikitas Honiatis eserinde Dinar’dan bahsederken, Büyük Menderes ırmağının kaynaklarının burada olduğu ifade eder ve hemen arkasından Homa, terk edilmiş olan Miryokefalon Kalesi ve Çivril geçidi gelmektedir.  Dolayısıyla günümüzde Denizli ilinde yer alan ve Büyük Menderes ırmağının kaynağı kabul edilen Işıklı gölünün çevresinde Homa=Seiblia (Gümüşsu) ve Çivril yerleşim birimlerine rastlanır. Honiatis’in anlatımını takip ettiğimizde Çivrici geçidi, yüksek yamaçlarla kuzeye gittikçe sarplığı azalan uzun bir vadi olarak nitelendirilir. Bu anlatımlara göre günümüzde Çivril ilçesine bağlı Gümüşsu beldesini geçtikten sonra günümüzde kalıntıları olan ve Miryokefalon olarak düşündüğümüz hisarı geçtikten sonra başlayan, güney-kuzey yönünde ince ve uzun bir şekilde uzanarak rakımı düşen ve Küfi Boğazı olarak tesmiye edilen yerin, Honiatis’in anlatımında belirtilen Çivril geçidi olduğunu düşünüyoruz.


Tam Metin:

PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.